logotype
คาถาธรรมบท จิตตวรรคที่ ๓

๓๓.

ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํ, ทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ,
อุชุํ กโรติ เมธาวี, อุสุกาโรว เตชนํ. (:)

 

คาถาธรรมบท จิตตวรรคที่ ๓

 

นักปราชญ์ย่อมทำจิตที่ดิ้นรน

กลับกลอกรักษาได้โดยยาก

ห้ามได้โดยยาก ให้ตรง

ดังช่างศรดัดลูกศรให้ตรง ฉะนั้น.

 

๓๔.

วาริโชว ถเล ขิตฺโต, โอกโมกตอุพฺภโต,
ปริผนฺทติทํ จิตฺตํ, มารเธยฺยํ ปหาตเว. (:)

 

จิตนี้อันพระโยคาวจรยกขึ้นแล้วจากอาลัย

คือเบญจกามคุณเพียงดังน้ำ

ซัดไปในวิปัสสนากรรมฐานเพียงดังบก

เพื่อจะละบ่วงมาร ย่อมดิ้นรน ดุจปลาอันชาวประมง

ยกขึ้นแล้วจากที่อยู่คือน้ำโยนไปแล้วบนบก ดิ้นรนอยู่ ฉะนั้น.

 

๓๕.

ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน, ยตฺถ กามนิปาติโน,
จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ, จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ. (:)

 

การฝึกฝนจิตที่ข่มได้ยาก อันเร็ว

มีปรกติตกไปในอารมณ์อันบุคคลพึงใคร่อย่างไร

เป็นความดี เพราะว่าจิตที่บุคคลฝึกดีแล้วนำสุขมาให้.

 

๓๖.

สุทุทฺทสํ สุนิปุณํ ยตฺถ กามนิปาตินํ,
จิตฺตํ รกฺเขถ เมธาวี, จิตฺตํ คุตฺตํ สุขาวหํ. (:)

 

นักปราชญ์พึงรักษาจิตที่เห็นได้แสนยาก ละเอียดอ่อน

มีปกติตกไปตามความใคร่ เพราะว่าจิตที่บุคคล

คุ้มครองแล้วนำสุขมาให้.

 

๓๗.

ทูรงฺคมํ เอกจรํ, อสรีรํ คุหาสยํ,
เย จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ, โมกฺขนฺติ มารพนฺธนา. (:)

 

ชนเหล่าใดจักสำรวมจิตอันไปในที่ไกล

ดวงเดียวเที่ยวไป หาสรีระมิได้ มีถ้ำเป็นที่อยู่อาศัย

ชนเหล่านั้นจะพ้นจากเครื่องผูกแห่งมาร.

 

๓๘.

อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส, สทฺธมฺมํ อวิชานโต,
ปริปฺลวปสาทสฺส, ปญฺญา น ปริปูรติ. (:)

 

ปัญญาย่อมไม่บริบูรณ์

แก่บุคคลผู้มีจิตไม่ตั้งมั่น

ไม่รู้แจ่มแจ้งซึ่งพระสัทธรรม

มีความเลื่อมใสอันเลื่อนลอย.

 

๓๙.

อนวสฺสุตจิตฺตสฺส, อนนฺวาหตเจตโส,
ปุญฺญปาปปหีนสฺส, นตฺถิ ชาครโต ภยํ. (:)

 

ภัยย่อมไม่มีแก่พระขีณาสพ

ผู้มีจิตอันราคะไม่รั่วรด

ผู้มีใจอันโทสะไม่ตามกระทบแล้ว

ผู้มีบุญและบาปอันละได้แล้ว ผู้ตื่นอยู่.

 

๔๐.

กุมฺภูปมํ กายมิทํ วิทิตฺวา,
นครูปมํ จิตฺตมิทํ ถเกตฺวา,
โยเธถ มารํ ปญฺญาวุเธน,
ชิตญฺจ รกฺเข อนิเวสโน สิยา. (:)

 

กุลบุตรทราบกายนี้ว่า เปรียญด้วยหม้อแล้ว

พึงกั้นจิตนี้ให้เปรียบเหมือนนคร

พึงรบมารด้วยอาวุธคือ ปัญญา

อนึ่ง พึงรักษาตรุณวิปัสสนา

ที่ตนชนะแล้ว และไม่พึงห่วงใย.

 

๔๑.

อจิรํ วตยํ กาโย, ปฐวึ อธิเสสฺสติ,
ฉุทฺโธ อเปตวิญฺญาโณ, นิรตฺถํว กลิงฺครํ. (:)

 

กายนี้อันบุคคลทิ้งแล้ว

มีวิญญาณปราศแล้ว

ไม่นานหนอ จักนอนทับแผ่นดิน

ประดุจท่อนไม้ไม่มีประโยชน์.

 

๔๒.

ทิโส ทิสํ ยนฺตํ กยิรา, เวรี วา ปน เวรินํ,
มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ, ปาปิโย นํ ตโต กเร. (:๑๐)

 

โจรหัวโจกเห็นโจรหัวโจก

ก็หรือคนมีเวรเห็นคนผู้คู่เวรกัน

พึงทำความฉิบหาย และความทุกข์ใดให้

จิตที่บุคคลตั้งไว้ผิด พึงทำบุคคลนั้นให้เลว

ยิ่งกว่าความฉิบหายและความทุกข์นั้น.

 

๔๓.

น ตํ มาตา ปิตา กยิรา, อญฺเญ วาปิ จ ญาตกา,
สมฺมาปณิหิตํ จิตฺตํ, เสยฺยโส นํ ตโต กเร. (:๑๑)
จิตฺตวคฺโค ตติโย.

 

มารดาบิดาไม่พึงทำเหตุนั้นได้

หรือแม้ญาติเหล่าอื่นก็ไม่พึงทำเหตุนั้นได้

จิตที่บุคคลตั้งไว้ชอบแล้ว

พึงทำเขาให้ประเสริฐกว่าเหตุนั้น.

จบจิตตวรรคที่ ๓

 

image1 image2 image3
Home Pāliroom-1 (สนธิกัณฑ์) การอ่านออกเสียงภาษาบาลี

Main Menu

การอ่านออกเสียงภาษาบาลี Print E-mail

 


อักษรในภาษาบาลีมี 41 ตัว

อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ, ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ อํ.

อักษรทั้ง 41 นั้น แบ่งเป็น 2 พวกคือ สระ กับ พยัญชนะ


สระมี 8 ตัวคือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ

สระ 8 ตัวนี้ แบ่งเป็น 2 คือ

รัสสะ(เสียงสั้น) 3 ตัว คือ อ อิ อุ

ที่เหลือเป็นทีฆะ(เสียงยาว) 5 ตัว คือ อา อี อู เอ โอ


ส่วนพยัญชนะมี 33 ตัว มี ก เป็นตัน มี อํ เป็นที่สุด จัดเป็น 2 พวกหลัก ๆ คือ พยัญชนะ วรรค และ พยัญชนะ อวรรค

พยัญชนะวรรค มี 25 ตัว จัดเป็น 5 วรรค คือ

ก ข ค ฆ ง ชื่อว่า ก วรรค

จ ฉ ช ฌ ญ ชื่อว่า จ วรรค

ฏ ฐ ฑ ฒ ณ ชื่อว่า ฏ วรรค (ฏ ใหญ่)

ต ถ ท ธ น ชื่อว่า ต วรรค (ต เล็ก)

ป ผ พ ภ ม ชื่อว่า ป วรรค

ส่วนที่เหลือ เรียกว่า พยัญชนะ อวรรค คือ ย ร ล ว ส ห ฬ อํ


สรุปอีกครั้งนะครับ

ในภาษาบาลี มีอักษร (อักขระ) 41 ตัว คือ ….

จัดเป็นสระ 8 ตัว คือ …..

- สระจัดเป็น 2 พวกคือ …..

- รัสสะสระ 3 ตัว คือ …..

- ทีฆะสระ 5 ตัว คือ …..

จัดเป็นพยัญชนะ 33 ตัว คือ …..

- พยัญชนะจัดเป็น 2 พวก คือ .....

- พยัญชนะ วรรค มี 25 ตัว คือ …..

- พยัญชนะ อวรรค มี 8 ตัว คือ …..


ขอให้ทบทวนดู จดจำให้ได้นะครับ

ก่อนจากกันวันนี้ ขอฝากกลอนสอนใจ ว่า


อันวิชา ท่องจำไว้ ดีกว่าจด

จำไม่หมด จดไว้ เป็นครูสอน

จดและจำ ทำวิชา ให้ถาวร

อย่านิ่งนอน ควรมั่นทำ จักจำเริญ.

 

Share this post

Last Updated on Wednesday, 03 April 2013 21:04
 
joomla template